Türkiye'ye satış yapacak bir online mağaza için en güvenli yol, kısa ve söylendiği gibi yazılan bir isim seçip hem .com hem .com.tr alan adını almaktır. 14 Eylül 2022'de TRABİS'in devreye girmesinden bu yana .com.tr alan adları belge istenmeden, "ilk gelen ilk alır" usulüyle tahsis ediliyor. Yani .com.tr için artık marka tescili veya şirket belgesi gerekmiyor; aynı nedenle isminizin .com.tr'sini başkası da kolayca alabilir.
Bu yazıda önce mağaza ismini, sonra uzantı seçimini, marka ve uyuşmazlık risklerini, alan adını nereden ve nasıl alacağınızı ve alan adını mağazanıza bağlarken gereken DNS ve SSL temellerini anlatıyoruz. İsim fikirlerinizin müsaitliğini alan adı sorgulama aracıyla kontrol edebilirsiniz.
Online mağaza ismi nasıl seçilir?
İyi bir mağaza ismi, müşterinin bir kez duyduğunda aklında tutup doğru yazabildiği isimdir. Şu ölçütlerle eleme yapın:
- Kısa olsun. Tek kelime veya iki kısa kelimenin birleşimi; mobil klavyede kolay yazılan bir uzunluk.
- Söylendiği gibi yazılsın. İsmi telefonda birine söyleyin ve yazmasını isteyin. Tereddüt ediyorsa isim zor demektir.
- Türkçe karakterden kaçının. ç, ğ, ı, ö, ş ve ü içeren isimleri müşteriler çoğu zaman bu harfler olmadan yazar. Markanızda bu harfler varsa karaktersiz yazımı alan adı olarak kullanın.
- Tire ve rakam kullanmayın. "kitap-dunyasi" veya "moda24" sözlü aktarımda karışır.
- Tek bir ürüne bağlanmayın. Yalnızca "tişört" geçen bir isim, kategori genişlediğinde dar kalır.
- Bilinen markalara benzemesin. Karıştırılma riski hem hukuki sorun hem de güven kaybı demektir.
- Sosyal medya kullanıcı adlarını kontrol edin. Instagram, TikTok ve YouTube'da aynı ad boş olmalı ya da tutarlı bir varyasyonu bulunmalı.
- Yurt dışı planınız varsa anlamını kontrol edin. İsim, satmayı düşündüğünüz pazarların dilinde olumsuz bir anlam taşımamalı.
- Marka araştırması yapın. Aynı veya benzer bir tescilli marka varsa isim size ait olamaz. Ayrıntısı aşağıda.
Hızlı bir test: İsmi beş kişiye söyleyin, bir gün sonra sorun. Doğru hatırlayıp doğru yazan kişi sayısı, ismin gücünü gösterir.
.com mu .com.tr mi?
| Konu | .com | .com.tr |
|---|---|---|
| Kayıt otoritesi | Verisign (ICANN altında); ICANN akrediteli kayıt firmalarından alınır | BTK bünyesindeki TRABİS; BTK'nın yetkilendirdiği kayıt kuruluşlarından alınır |
| Belge | İstenmez | 14 Eylül 2022'den beri belgesiz, ilk gelen ilk alır |
| Kimler alabilir | Herkes | Gerçek veya tüzel kişiler |
| Kayıt süresi | Kayıt firmasına göre yıllık veya çok yıllık | Bir defada en az 1, en fazla 5 yıl |
| Uyuşmazlık | UDRP (ICANN'in alan adı uyuşmazlık politikası) veya mahkeme | TRABİS Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması (UÇM) veya mahkeme |
| Arama motoru sinyali | Coğrafi olarak genel | Türkiye'yi hedeflediğinizi gösterir |
Google'ın çok bölgeli siteler belgesine göre ülke kodlu uzantılar (.tr gibi), sitenin belirli bir ülkeye yönelik olduğuna dair kullanıcılara ve arama motorlarına güçlü bir sinyal verir. .com gibi genel uzantılar ise belirli bir konumla ilişkilendirilmez.
Pratik öneri:
- Yalnızca Türkiye'ye satacaksanız: Ana adres olarak .com.tr kullanabilirsiniz; .com'u da alıp ana adrese yönlendirin.
- Yurt dışına da satmayı planlıyorsanız: Ana adres olarak .com kullanın; .com.tr'yi de alıp yönlendirin.
- Her iki durumda da: İkisini birden almak, isminizin diğer uzantısının başkasının elinde olmasını önler.
Doğrudan .tr uzantısı (ornek.tr) ne durumda?
TRABİS, .com.tr gibi bir ara uzantı olmadan doğrudan .tr altında (ornek.tr biçiminde) alan adı tahsisini öncelik dönemleriyle açtı. TRABİS'in sayfasına göre öncelik, 25.08.2023 tarihi itibarıyla mevcut .tr alan adlarının sahiplerine tanındı. org.tr sahiplerine yönelik 2. kategori başvuruları tamamlandı. Diğer uzantıların sahiplerine yönelik 3. kategori başvuruları 14 Şubat 2024'te başladı ve bu tahsisler de tamamlandı. TRABİS, sonraki aşamanın "ilk gelen ilk alır" kuralıyla işleyeceğini duyurdu. Markanızın .tr karşılığını almak istiyorsanız güncel durumu kayıt kuruluşunuzdan veya trabis.gov.tr'den kontrol edin.
Marka ve uyuşmazlık riskleri nelerdir?
Alan adı marka hakkı vermez. Bir alan adını kaydetmek, o isim üzerinde marka hakkınız olduğu anlamına gelmez. Başkasının tescilli markasıyla aynı veya benzer bir alan adı kullanırsanız alan adını kaybedebilir, ayrıca marka ihlali iddiasıyla karşılaşabilirsiniz. İsmi seçmeden önce marka araştırması yapın. TÜRKPATENT'in internet sitesindeki marka araştırma ekranında ismin içinde geçtiği, ismin ile başladığı veya isme eşit kayıtları sınıf bazında arayabilirsiniz. Perakende satış hizmetleri genellikle 35. sınıfta, sattığınız ürünler ise kendi sınıflarında yer alır. Tescil süreci için e-ticarette marka tescili rehberine bakabilirsiniz. .com.tr uyuşmazlıklarında UÇM devreye girer. TRABİS'in sıkça sorulan sorularına göre şikâyet için üç koşulun birlikte ileri sürülmesi gerekir:- Alan adı, şikâyet edenin markası, ticaret unvanı veya ticari olarak kullandığı başka bir tanıtıcı işaretiyle aynı ya da karıştırılacak kadar benzer.
- Alan adını alanın bu isim üzerinde hakkı veya meşru bir bağı yok.
- Alan adı kötü niyetle tescil edilmiş veya kullanılıyor.
UÇM alternatif bir yoldur; taraflar her zaman mahkemeye de gidebilir. .com alan adlarında benzer işlevi ICANN'in UDRP politikası görür.
Kendi isminizi de koruyun. Belgesiz tahsis, markanızın .com.tr'sini başkasının da alabilmesi demektir. Mağaza isminizi belirlediğiniz gün iki uzantıyı da kaydedin.Alan adı nereden ve nasıl alınır?
- Müsaitliği kontrol edin. Alan adı sorgulama aracıyla .com ve diğer uzantılarda ismin boş olup olmadığına bakın.
- Kayıt firmasını seçin. .com.tr için TRABİS'in sitesinde yetkilendirilmiş kayıt kuruluşlarının listesi yer alır. .com için ICANN akrediteli kayıt firmalarıyla çalışın.
- Kaydı kendi adınıza yapın. Ajans veya yazılımcı adına kaydedilen alan adı, ilişki bittiğinde sorun çıkarır. Kayıt sahibi ve yönetici e-postası size ait olmalı.
- Yenileme ücretine de bakın. İlk yıl fiyatı ile yenileme fiyatı farklı olabilir; karşılaştırmayı yenileme fiyatıyla yapın.
- Otomatik yenilemeyi açın. TRABİS, süre bitmeden en az üç ay önce bildirim yapıldığını belirtir. Süresi dolup silinen alan adını başkası alabilir.
- Transfer kilidini açık tutun. Alan adının izinsiz başka firmaya taşınmasını önler.
- Ek yazımları değerlendirin. Sık yapılan yazım hatalarını içeren varyasyonları alıp ana adrese yönlendirebilirsiniz.
Alan adı, mağaza kurulumunun ilk adımlarından biridir. Şirket kaydından sanal POS'a kadar diğer adımlar için e-ticaret sitesi kurulum rehberine bakabilirsiniz.
Alan adını mağazanıza nasıl bağlarsınız? DNS ve SSL temelleri
Alan adını aldıktan sonra mağazanızın çalıştığı sunucuya DNS kayıtlarıyla bağlarsınız. En sık kullanılan kayıtlar şunlardır:
| Kayıt | Ne işe yarar | Örnek kullanım |
|---|---|---|
| A | Alan adını bir sunucu IP adresine yönlendirir | markaniz.com.tr → mağaza sunucusu |
| CNAME | Bir alt alan adını başka bir ada yönlendirir | www.markaniz.com.tr → altyapı sağlayıcısının adresi |
| MX | E-postaların hangi sunucuya gideceğini belirler | info@markaniz.com.tr için e-posta servisi |
| TXT | Doğrulama ve e-posta güvenlik kayıtları | Search Console doğrulaması, SPF, DKIM, DMARC |
Dikkat edilecekler:
- Ad sunucusu (nameserver) ile kayıt değişikliği farklıdır. Ad sunucusunu değiştirirseniz tüm DNS yönetimi yeni sağlayıcıya geçer; e-posta kayıtlarınızı da taşımayı unutmayın.
- E-posta kayıtlarını eksiksiz kurun. Sipariş ve şifre sıfırlama e-postalarının spam klasörüne düşmemesi için SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarını ekleyin.
- www ve yalın adresi tek adrese toplayın. markaniz.com.tr ile www.markaniz.com.tr'den biri ana adres olsun, diğeri kalıcı (301) yönlendirmeyle ona gitsin.
Sık Sorulan Sorular
.com.tr almak için şirket veya marka tescili gerekir mi?
Hayır. TRABİS'in 14 Eylül 2022'de devreye girmesiyle .com.tr, .net.tr ve .org.tr alan adları belgesiz ve "ilk gelen ilk alır" usulüyle tahsis edilmeye başlandı. Gerçek veya tüzel kişiler, yetkili bir kayıt kuruluşu üzerinden başvurabilir.
Hem .com hem .com.tr almalı mıyım?
Mümkünse evet. Biri ana adres olur, diğeri ona yönlendirilir. Belgesiz tahsis nedeniyle isminizin diğer uzantısı başkasının eline geçebilir; bu hem müşteri trafiğini bölebilir hem de taklit riskini artırır.
Alan adında Türkçe karakter kullanmalı mıyım?
Ana adres için önermiyoruz. Müşteriler çoğu zaman Türkçe karakterleri yazmadan arar, e-posta adreslerinde de sorun çıkabilir. Markanızda Türkçe karakter varsa karaktersiz yazımı ana adres yapın. Karakterli yazımın kayıt imkânını ve nasıl görüneceğini kayıt firmanıza sorun.
Başkası markamın alan adını aldıysa ne yapabilirim?
.com.tr için TRABİS'in Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması'na başvurabilirsiniz. Alan adının markanızla aynı veya karıştırılacak kadar benzer olduğunu, karşı tarafın hakkı veya meşru bağı bulunmadığını ve alan adının kötü niyetle alındığını birlikte ileri sürmeniz gerekir. .com için ICANN'in UDRP süreci işler. Her iki durumda da mahkeme yolu açıktır.
Alan adı SEO'yu etkiler mi?
Google'a göre ülke kodlu uzantılar, sitenin belirli bir ülkeye yönelik olduğuna dair güçlü bir sinyaldir. Alan adında anahtar kelime geçmesinin sıralamayı belirlediğine dair resmî bir açıklama yoktur. İsmi arama kelimesine göre değil, markanıza göre seçin.
Kaynaklar
- TRABİS: Duyurular (TRABİS'in açılışı ve belgesiz tahsis)
- TRABİS: Sıkça Sorulan Sorular
- TRABİS: a.tr Yapısındaki Alan Adları
- TÜRKPATENT: Marka Araştırma
- ICANN: Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy (UDRP)
- Google Search Central: Çok bölgeli ve çok dilli siteleri yönetme
- CA/Browser Forum: Ballot SC-081v3
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için mali müşavirinize veya avukatınıza danışın.
